Halis Öğretmen

MÜFETTİŞ GÖZÜYLE “OKUL TEMELLİ MESLEKİ GELİŞİM” UYGULAMALARINA BİR BAKIŞ

Okul Temelli Mesleki Gelişim; Bakanlığımızın, öğretmenlerimizin genel alan mesleki yeterlikleriyle özel alan mesleki yeterliklerini artırmak/geliştirmek maksadıyla uygulamayı planladığı bir projedir. Bu projede; yerindelik, bireysel ve kurumsal etkinlik, etkililik ile ekonomikliğin ilke olarak öne çıktığı anlaşılmaktadır. Bu çalışmada; “OTMG” ile ilgili olarak tespitler, öneriler, etkinlik alanları, uygulama süreci ile kazanımlara dair görüş ve düşünceler açıklanmıştır
***
Mesleki gelişim; okul içinde ve dışında, öğretmenlerin mesleki yaşamları süresince, mesleki bilgilerinin, becerilerinin, değerlerinin ve tutumlarının gelişimini olumlu yönde etkileyen, etkili öğrenme ve öğretme ortamları oluşturmada öğretmene destek sağlayan süreçleri içeren faaliyettir.
***
Öğretmenler; mesleki donanımlarını/yeterliliklerini gözden geçirerek mesleki gelişimlerini sağlama yolunda gayret gösterdikçe, başarılı olduklarının farkında olacaklardır. Zira, çağımızdaki baş döndürücü gelişmelere ayak uydurabilmemiz için, mevcutlarla yetinme lüksümüz olamaz, olmamalı da. Çünkü; gelişmenin olduğu yerde birtakım bilgiler eskimiş, yerlerini yeni bilgiler doldurmuş, ulaşılan yeni bilgilerle bir şeyler değişip gelişerek ilerlemeler olmuştur. Bu nedenlerledir ki; artık, okullarımız gerçekten “çevrenin eğitim ve kültür merkezi” olduğu imajına uygun faaliyetleriyle öne çıkmalıdır.
***
“Okul Temelli Mesleki Gelişim” ile ilgili uygulamalar; demokratik bir çalışma ortamında, değişim ve gelişmeye açık “yetkin yöneticilerin” öncülüğünde, istekli ve gayretli öğretmenlerle gerçekleştirilebilir. Bunun için; öncelikle okullarımızda hoşgörülü bir anlayışın, karşılıklı saygının, her türlü bilgi paylaşımcılığının hakim olduğu demokratik bir çalışma ortamının oluşturulması şarttır.
***
Gelişim, bir şeyin ya da şeylerin değişimiyle başlayan/başlatılan ve gelişmelerin devam et(tiril)mesiyle ilerleyen bir süreç olduğuna göre; okulda, “Okul Temelli Mesleki Gelişim” uygulaması sürecinin başlatılabilmesi için, öncelikle bir yerden bir önerinin gelmesi, bir öncü fikrin ortaya çıkması şarttır. Sonra; “Okul Temelli Mesleki Gelişim” yaklaşımının amacı, kapsamı, ilkeleri, uygulamaları ve kazanımları ile ilgili düşüncelerin tartışılıp değerlendirilmesi, çalışanların bu uygulamanın yararlarına inandırılması, başarısı için de çevresiyle birlikte okul çalışanlarının tümünün katılması gerekir.
***
“Okul Temelli Mesleki Gelişim” uygulamalarının ilişkili olduğu konuları biraz açmak gerekirse; işin bir boyutundan bakıldığında, “Okul Temeli Mesleki Gelişim” yaklaşımının ilgili olduğu konular, “Okul Gelişim Modeli” yaklaşımının konularıyla sanki iç içeymiş gibi algılanabilir. Çerçeve planından bakıldığında, Okul Temelli Mesleki Gelişim uygulamalarındaki temel yaklaşım: 1-Öğretmenlerin mesleki yaşamlarının tüm aşamalarına yansıyacak düzeyde eğitim, öğretim ve yönetim alanlarında kazanımlar edinebilmeleri ve yeterliklerini geliştirmeleri; 2-Okul gelişim planında tanımlanmış okulun önceliklerinin belirlenmesi, imkanlarının artırılıp şartlarının mükemmelleştirilmesi; 3-Öğretmenlerin, işlerinin başındayken hizmetin içinde eğitim almaları… gibi konuları kapsayan etkinliklerdir. Doğal olarak, “Okul Temelli Mesleki Gelişim” faaliyetleri ile ‘okulun’ gelişimi de söz konusudur. Zaten, kurumsal gelişimi sağlayacak ve destekleyerek sürdürecekler kurum çalışanları olacağından, bu kapsamda gerçekleştirilecek her türlü etkinlik çok önemli ve değerlidir. Meslektaşlarımızın; konuya geniş bir bakış açısıyla bakmaları, bunu mesleğin arzu edilen şekilde sürdürülebilirliğinin bir gereği olarak görmeleri, kurum dışındaki hizmet içi faaliyetlerinde yer bulma, zamanı uyarlama, ekonomik yükünün karşılığını ayarlama gibi külfetleri dikkate alarak yaklaşmaları ve çalışmalara bu bilinçle katkıda bulunmaları/katılmaları gerekir.
Bu duruma göre; aşağıdaki konular, “Okul Temelli Mesleki Gelişim” etkinlikleri kapsamında öncelikli konular olarak değerlendirilmekte ve önerilmektedir.

“OTMG” uygulamalarıyla:
1) Öğrencinin öğrenme ihtiyaçları temel alınır ve öncelik verilir.
2) Okulun gelişim hedefleri belirlenir, planlanır ve uygulamaya konur.
3) Öğretmenlerin mesleki gelişimleri için neler, nasıl yapılır planlanır ve uygulanır.
4) Öğretmenlerin okuldaki çalışmaları ile mesleki gelişimleri bağlantılı hale getirilir.
5) Öğrenciler için öğretim ve öğrenim kalitesinin artırılması amaçlanır; bu hususta gerekli araştırma ve incelemeler yapılır sonuçlarına gore stratejiler belirlenip işe koşulur. .
6) Okul çevresiyle birlikte “bir okul çalışma kültürü” oluşturulur.
Belirtilen bu çalışma alanları, “Okul Temelli Mesleki Gelişim” etkinliklerinden kapsamı belirlenmiş konulardan bazılarıdır. Yıl(lar)a yayarak ihtiyaca ve isteğe bağlı olmak üzere bunlara; zaman, yer, süre, personel, etkililik durumları göz önünde bulundurularak, kapsam sınırlılığını fazlaca aşmayacak şekilde benzer konu ya da konular ilave edilebilir.
***
 Bir okulda, ”Okul Temelli Mesleki Gelişim” etkinliklerine, “Bireysel Mesleki Çalışma Planı” yaparak katkıda bulunmak isteyen öğretmenlerden beklenenler;
 Yeterli düzeyde mesleki bilgiye ve anlayışa;
 Mesleki beceriye ve yetkinliklere;
 Mesleki değerlere ve kişisel sorumluluklara;
 Demokratik tutum ve değerlere;
 Özsaygı ve özgüvene;
 Yardımlaşmacı, dayanışmacı ve paylaşımcı özelliklere;
Sahip olmaları beklenir.
***
 “Okul Temelli Mesleki Gelişim”, Okul İçin Neden Önemlidir?
 Ögretmenler; okullarında, çağdaş eğitim, öğretim ve yönetim anlayışına uygun değişimin ve sürekli bir gelişimin düşüncelerini taşır, hedef kor ve oluştururlar.
 Ögretmenlere; okulun iyileştirilmesi, başarılı uygulamaların geliştirilmesi sürecinde görev alma ve sorumluluk üstlenme fırsatı verir, motivasyon sağlar.
 Ögretmenlerin, uyum içerisinde birlikte iş yaparak başarıya ulaşmalarına fırsat ve imkan verir.
 Ögretmenlerde mesleki bilgi paylaşım kültürünün oluşmasını, dolayısıyla bir “kurum kültürü” oluşturularak “kurumsal bağlılığı” sağlar.
 Okulun eğitim, öğretim ve yönetim kalitesinin yükselmesini destekler.
Görüldüğü gibi; “Okul Temelli Mesleki Gelişim” yaklaşımında öne çıkan etkinlikler, okullarımızdaki “Okul Gelişim Modeli” yaklaşımının faaliyetlerini de kapsayan bir pozisyona sahip görünmektedir.
***
 “Okul temelli Mesleki Gelişim” Okul Yönetimleri İçin Neden Önemlidir?
İKY Madde:60 da: “İlköğretim okulu, demokratik eğitim-öğretim ortamında diğer çalışanlarla birlikte müdür tarafından yönetilir. …okulu düzene koymaya ve denetlemeye yetkilidir. Müdür, okulun amaçlarına uygun olarak yönetilmesinden, değerlendirilmesinden ve geliştirmesinden sorumludur.” denilmektedir. Bu demektir ki okulun müdürü; okulunu en iyi bir şekilde yönetecek, çalışmaları izleyip değerlendirecek, gelişmeleri takip etmek suretiyle de okulun bir bütün olarak geliştirilmesi için her türlü alt yapıyı hazırlayıp uygulanmasını sağlayacaktır! Okul yönetimleri, okullarının geliştirilmesi sürecinde;
1) Öğretim yılının başındaki öğretmenler kurulu toplantısına hazırlıklı olarak katılmaları, kurul gündemine “Okul Gelişim yönetim Ekibi” ile ilgili çalışmalarla birlikte “Okul Temelli Mesleki Gelişim” uygulamalarını da sunmaları, bu konuda bir yürütme ve yönetim ekibinin oluşturmaları,
2) Okul Temelli Mesleki Gelişim ekibine, okul çalışanlarına yönelik bir ihtiyaç analizi çalışması yaptırmaları, ortaya çıkacak verilere göre belirlenecek etkinlikleri planlamaları,
3) İstenen, belirlenen ve dolayısıyla planlanan konularda kurumun içerisinden yararlanılabileceklerle gerektiğinde kurum dışından yararlanılabilecek kişi ya da kişileri belirlemeleri, bunlarla uygun olan zamanda nasıl yararlanılacağı konuşulup ona göre yer ve zaman planlaması yapmaları,
4) Okul geliştirme çalışmalarının bir bütünlük halinde yürütülmesine özen göstermeleri, gerektiğinde Okul Aile Birliği yöneticileriyle birlikte öğrenci velilerinin de katılımlarını sağlamaları,
Gerekir.
***
 “Okul Temelli Mesleki Gelişim”, Öğretmenler İçin Neden Önemlidir?
Öğretmenlerimiz; meslekle ilgili gerekli akademik bilgileri, mesleki ehliyet ve liyakatlerini mezun oldukları okullarından almış olarak mesleğe başlarlar. Ancak; mesleklerini icra ederken, kazandıkları teorik bilgilerinin uygulamalar esnasında zamanla yetersiz kaldığını da hissederler. İşte o zaman; meslekle ilgili hem teorik, hem de uygulamaya yönelik yeni yaklaşımları izleyerek mesleki donanımlarını güçlendirmeleri gerekir. Mesleki deneyim ve olgunluk; alanla ilgili değişikliklerin ve gelişmelerin izlenmesi, kurumunda ve diğer kurumlarda çalışan ve başarısı duyulan, sezilen ve görülen yetkin meslektaşlarla iletişimin güçlendirilmesiyle kazanılır. Okul Temelli Mesleki Gelişim, bunu sağlamada bir katalizör konumundadır.
*Öğretmenlerimiz bu mesleki gelişim sürecinde neler yapabilirler, nasıl yapabilirler?
1) İstekli ve kararlılığın olması,
2) Okul yöneticileri ile çok iyi bir ilişki ve iletişimin kurulması,
3) Mesleki gelişimleriyle ilgili olarak ihtiyaç hissettikleri alan ya da alanların belirlenmesi, okul yöneticileriyle görüşülmesi, konuyla ilgili mevcut imkanların, fırsatların haliyle zorlukların irdelenmesi ve bu konuda bir karara varılması,
4) Okul zümre öğretmenler toplantısına gereken ilgi ve alakanın gösterilmesi, benzer toplantıların sıklıkla yapılması, mümkün oldukça da başka okullardaki zümre toplantılarının izlenmesi,
Gerekir.
Gerçek olan şu ki;
*Öğretmenlik mesleğinde deneyim/tecrübe gerekli; ancak yeterli değildir. İşte bu amaçla “Okul Temelli Mesleki Gelişim” önemlidir.

Bu duruma göre; “Okul Temelli Mesleki Gelişim”, öğretmenler için neler sağlayabilir?
 Öğretmenlerin işbirliği yapmalarını;
 Birlikte öğrenmeyi esas almalarını;
 Fikirlerini paylaşmalarını ve başarılı uygulamalarını örnek almalarını;
 Özgüven ve özsaygılarının artmasını;
 Mesleki yeterliliklerini zenginleştirip geliştirerek birikim, deneyim, uzmanlık kazanmalarını;
Sağlayacaktır.
***
 “Okul Temelli Mesleki Gelişim”, Öğrenciler İçin Neden Önemlidir?
 Öğretmekten çok öğrenmenin merkeze alınması;
 Öğrencilerin neyi öğrendiği değil, nasıl öğrendiği hususunda yeni stratejiler geliştirilmesi;
 Öğrencilerin derslere aktif katılımlarının sağlanması;
 Uygun öğrenme ortamlarının oluşturulması;
 Somutlaştırarak öğretim ve öğrenim yöntemlerine yer verilmesi;
 Öğrencilerin özgüvenlerinin artırılması;
 Öğrenim ve ögretimin kalitesininin yükseltilmesi, haliyle öğrencilerin başarılarının artırılması;
Amaçlandığından ve bu husustaki etkinliklere yoğunlaşılacağından, bu tür bir faaliyet, öğrenciler açısından oldukça anlamlı ve önemlidir. Zira, tüm etkinlikler; öğrencilerin yaşları, algılama, anlama ve kavrama düzeyleri, öğrenme hızları, bireysel farklılıkları, beden ve ruhsal gelişimleri, ailevi durumları dikkate alınarak gerçekleştirilecektir.
***
 “Okul Temelli Mesleki Gelişim”, Veliler İçin Neden Önemlidir?
Okulun ve öğrencinin etkin gelişimi veliler göz ardı edilerek gerçekleştirilemez. Olumlu bir okul kültürü oluşması için veli katılımı önemlidir. Öğrencilerinin gelişimlerinin ve başarılarının farkında olan veliler, okula daha çok destek sağlar. “OTMG” kapsamında gerçekleştirilecek etkinlikler ile;

 Veliler; öğrencilerinin mevcut yeteneklerini tanıyacak, onlara gelecekleriyle ilgili nasıl imkan ve fırsatlar oluşturabilecekleri konusunda yardımlar alarak, buna uygun davranışlar sergileyeceklerdir.

 Okul-aile işbirliği güçlenecek; aileler, öğrencilerinin, zamanlarını değerlendirme ve verimli ders çalışma alışkanlığı kazanabilmeleri hususunda bilgilendirilmekten ziyade bilinçlendirilecektir.

 Birlikte bir “Okul kültürü” oluşturulacağından, “okul gelişim planının” hazırlanmasında ve uygulanmasında görev almaları, sorumluluk yüklenmeleri sağlanacaktır.

 Öğrenciler başardıkça ve başarıları ailelere yansıtıldıkça, olumlu etkilenmeler olacağından, haliyle, ailelerin okula bakış açıları değişecek ve okulu sahiplenme duyguları gelişecektir.
***
* Bu bağlamda; okul yönetimlerinin, velilerin okula bakış açılarını değiştirebilmeleri ve okula karşı ilgilerini, alakalarını çekecek ve sahiplenmelerini sağlayacak sosyal projeler üretip uygulamaları gerekmektedir. Bu hususta; okulun imkanlarını ve bu imkanlarla gerçekleştirilen öğrenci etkinliklerini izletme, yıl içerisinde piyes, tiyatro, şiir ve müzik dinletisi, kurum içerisinden ya da kurum dışından alanında yetkin kişi veya kişilerin hazırlayacakları “okul ve aile el ele, okul toplumu, birlikte başaralım, okulumuz evimiz, birlikte aydınlanalım…gibi” konularda özel günler tertip edilmelidir. Velilere, çocuklarının yarınlarını kurmaları noktasında rehberlik yapılmalıdır. Onları, çocuklarını refahlarının ortağı yapma yerine hayatlarının ortağı yapmaları gerektiği yönünde bilinçlendirelim. Asıl mesele de burasıdır zaten!
 “OTMG” Planlama Süreci

Okul gelişimi ile birlikte ” Okul Temelli Mesleki Gelişim” süreci, çalışma usul ve esasları, görev paylaşımı öğretim yılının başındaki “Öğretmenler Kurulu Toplantısı”nda şekillenmeli, çalıştay grupları oluşturulmalıdır. Seçilen bu gruplarca;
1) Öğrenme ihtiyaçlarının belirlenmesi,
2) Öğrenme ihtiyaçlarının önceliklendirilmesi,
3) Ulaşılacak hedeflerin belirlenmesi,
4) İzlenecek yolun belirlenmesi,
gerekir.
***
Örnek Bir “OTMG” Planı;
Eylül Ekim Kasım Aralık Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran
-Öğret. Kur. Top. 5-e 2-b 3-c 4-d KDU 2-b 1-a 3-c 4-d
1-a 3-c 1-a 5-e 3-c Öğret. Kur. Top. 4-d 4-d 3-c KDU
Genel Veli Top. KDU 4-d 3-c Genel Veli Top. 5-e 2-b 5-e 5-e Durum değ.

Öğretmenin/Görevlinin adı, soyadı: Yeterlik alanı;
1-Ahmet KOÇ a-Öğret. İlke ve Yön.
2-Saliha İPEK b-Materyal Geliştirme
3-Zeki SAMUR c-Değerlendirme ölçekleri geliştirme
4-Hami BAYRAK d-Öğretmenlerin Özlük hakları
5-Mehmet KUŞÇU e-Okul kültürü oluşturma
6-Kurum dışından uzman/uzmanlardan yararlanma: Ortak seçilecek konu ya da konular (KDU)
***
 Öğretmenlerin, Yenilenen Programlar ve İçerikleri Konusundaki Bilgileri
Öğretim programları, çağımızdaki hızlı değişimler ve buna bağlı olarak gelişmelerin etkisiyle ortaya çıkan ihtiyaçlarla yenilenirler. Öğretmenlerimizin, öncelikle branşlarıyla ilgili dersin/derslerin programının/programlarının sınıflar düzeyindeki içerik bilgisini, temel kazanımlarını, bu kazanımlar içerisindeki “kritik kazanımları”, tutumlar ve değerleri, temel becerileri bilmeleri, haliyle programa hakim olmaları gerekir. Bu durum, öğretmenlik mesleğinin olmazsa olmazıdır. Yoksa, çalışmalar tesadüfen yürütülecek demektir. Zira, öğretmenlerin program ve içerik bilgisi, mesleki gelişim alanlarıyla ilgili yeterliliklere sahip olduğunu belirtir.

Gerekli mesleki deneyimlerinin yanında, yeterli düzeyde mesleki gelişimini de sağlamış olan öğretmenlerimiz;
1-Programı ve içerik sıralamasını dikkate alır, yeni bilgileri geçmiş bilgilerle ilişkilendirir ve destekler, öğrenilenleri anlamlandırır ve böylece öğrenmeyi tam olarak gerçekleştirir.

2-Programın dayandığı temel ilke ve değerleri öğretme öğrenme sürecinde dikkate alır; milli kimliğini kazanmış, milli ve evrensel değerlere sahip, programın dayandığı temel felsefeye uygun bireyleri yetiştirme hedefine yaklaşır/ulaşır.

3-Öğrenme sürecinde; özel alan programları arasında bağlantı kurar, öğretimi farklı yaklaşımlarla zenginleştirir, kazanılan bilgileri günlük hayatla ilişkilendirir ve etkili olarak kullanır.
***
 “Okul Temelli Mesleki Gelişim” kazanımlarıyla farklılaşan bir okul; öğrenen okul olmuştur artık. Bu modeliyle: Kültürleşen/kültürlenen/kültürleyen; imajı olumlu, izleyen/izlenilen; demokratik, ailelerle/velilerle kaynaşmış, çevresiyle bütünleşmiş; yetkilerin çok az, yeterliklerin çok işe koşulduğu, kurumsallaşmış bir okul… olacaktır!
***
 “Okul Temelli Mesleki Gelişim” kazanımlarıyla farklılaşan okul yönetimleri; Planlı yönetim uygulayan, sıradan biri olmadığını fark ettiren, etrafındakileri yönelten, yönlendiren biri olarak önemini hissettiren, karşılıklı hoş görüye, saygıya ve dayanışmaya dayalı bir yönetişim anlayışı sergileyen, farklı düşünen ve davranan bir olarak okulunun iklimini olumlu yönde etkiyerek değerini sezdiren/bildiren/kabul ettiren, yetkisini rastgele aşındırmayarak daha az yetki kullanan, sorunlar paylaşılmış, güven ortamı oluşmuş bir yönetim oluşturan, uygulamalarla okulunda ve çevresinde fark edilen, çalışma ortamı açısından okulunun istenilme oranını arttıran olacaktır!!!
***
 “Okul Temelli Mesleki Gelişim” kazanımlarıyla farklılaşan öğretmenler: Öğrenen, izleyen, izlenilen; danışan, danışılan, paylaşan; ilgili, sempatik görünen, empati yapabilen; analitik, didaktik ve diyalektik düşünebilen; iletişimi güçlü, özeleştiri yapabilen; zayıf ve kuvvetli yönlerini bilen, fırsatları değerlendiren, endişelerden yılmayan; bakış açısı kazanmış, sorumluluk sahibi, önemli ve değerli olanları seçebilen; değişime, yeniliklere, gelişmelere açık, teknolojiyi kullanabilen; öğretmen mesleki genel yeterliliği yanında mesleki özel alan yeterliliği de kazanmış ve tüm bunları mesleki yaşamlarının her aşamasına yansıtan öğretmenler…olacaklardır!
***
 “Okul Temelli Mesleki Gelişim” kazanımlarıyla farklılaşan öğrenciler; okulunu tanıyan, seven ve sahip çıkan; öğrenmeye açık, istekli, ilgili, kendini tanıyan, meraklı, katılımcı; sosyal, cesaretli, sorgulayan, danışan, paylaşımcı, algı gücü yüksek; planlı, düzenli; saygılı, değerleri bilen, koruyan, sahiplenen, tutum ve tavır belirleyebilen; öğrenmeyi öğrenmiş öğrenciler… olacaklardır!
Sonuç ne güzel, değil mi?

Bekir YÜKSEL
Eğitim Müfettişi

[Üye Olmadan Linkleri Göremezsiniz.Üye Olmak için TIKLAYIN...] Facebook Grubumuza Üye Olabilir ve Paylaşımlarımızı Kendi Sayfanızdan Takip Edebilirsiniz.